Takı Satışında Kâr Marjı Nasıl Hesaplanır?

Satış fiyatıyla alış fiyatı arasındaki fark, takı satışından kalan net kâr değildir. Önce satılan ürünün maliyetini, ardından satış kanalının kesintilerini ve işletmenin diğer giderlerini ayırmanız gerekir. Bu ayrım yapılmadığında iyi görünen bir ürün marjı, işletmenin dönem sonucunu tek başına açıklamaz.

Brüt kâr tutarıyla marj oranını ayırın

Brüt kâr, net satıştan satılan malın maliyeti çıkarılınca bulunan tutardır. Brüt marj bu tutarın net satışa oranını gösterir. Kira, satış personeli, reklam ve satış komisyonları ayrıca karşılanacaktır. Net kâr ise ilgili dönemin diğer gelir ve giderleri, finansman giderleri ve vergileri de hesaba katıldıktan sonraki sonuçtur.

Hesapta S, KDV hariç, satış indirimleri ve iadeler düşüldükten sonraki net satış; C ise aynı satışlara karşılık gelen satılan malın maliyeti olsun. K, S − C işlemiyle bulunan brüt kâr tutarıdır.

• Brüt marj (%) = K / S × 100
• Net marj (%) = Dönem net kârı / Aynı dönemin net satışları × 100

Business Queensland’ın finansal tablo rehberi brüt kâr ile marj oranını bu ayrımla açıklar. Oran hesaplarında net satış pozitif olmalıdır. Satış olmayan dönemde sıfıra bölerek marj hesaplamayın; gelir ve gider tutarlarını ayrı inceleyin.

Tek bir ürünün brüt kârını hesaplayabilirsiniz. Ancak işletmenin dönem net kârını ürüne dağıtmak için kullandığınız yöntemi ayrıca belirtmeniz gerekir. Yalnız alış bedelini çıkarıp kalan tutara net kâr demek, satış giderlerini görünmez bırakır.

Alış faturasından satılan malın maliyetine

Paket veya koliyle alımda önce gerçek ürün adedini belirleyin. Alış bedelini uygun adede bölün; ürünü işletmenize getiren nakliye gibi edinim giderlerini de izleyin. IAS 2’nin stok maliyeti açıklaması, satın alma, üretim ve stoğu bulunduğu yer ile duruma getiren giderleri kapsar. İlgili stok satıldığında maliyeti, o satışın döneminde giderleşir.

O dönemde aldığınız bütün stoğu satmış gibi hesaplamayın. Kalan ürünleri stok kaydında izleyin; satış hesabına satılan miktarın maliyetini alın. Yeni alım fiyatı değiştiğinde eski ve yeni partilerin kayıtlarını koruyun. Farklı maliyetli partileri hangi yöntemle izlediğinizi muhasebe düzeninizle tutarlı biçimde belirleyin.

Müşteriye gönderim, ödeme hizmeti kesintisi ve pazaryeri komisyonunu ayrı satış giderlerinde gösterin. Ambalajın ve işçiliğin sınıflandırması, ürünün hazırlanmasına mı yoksa satış siparişine mi ait olduğuna bağlıdır. Depoda bekleme gideri de sırf ürüne bölünebildiği için stok maliyeti sayılmaz. Vergilerin kayıtlara etkisini doğrulayın ve aynı kalemi iki ayrı gider satırında saymayın.

Fiyatı marja göre mi, maliyete eklenen orana göre mi seçiyorsunuz?

Fiyat belirlerken kullanılan iki oran aynı paydaya sahip değildir. Brüt marj net satışı esas alır. Maliyetin üzerine eklenen oran ise maliyeti esas alır. Burada ikinci hesabın tabanı yalnız satılan malın maliyetidir; komisyon ve işletme giderleri bu tabana eklenmez.

Tek ürün için C birim satılan mal maliyeti, S birim net satış tutarı olacak şekilde şu ilişkileri kullanabilirsiniz:

• Maliyete eklenen oran (%) = (S − C) / C × 100
• Hedef brüt marj için gerekli S = C / (1 − g)
• Maliyete eklenecek hedef oran için gerekli S = C × (1 + m)

g hedef brüt marjı, m maliyete eklemek istediğiniz oranı belirtir. Yüzde değerlerini formüle girmeden önce 100’e bölüp ondalık biçime çevirin. Bu fiyat hesaplarında C pozitif, g ise 1’den küçük olmalıdır. Planladığınız indirim varsa, hesaplanan net satışa ulaşacak liste fiyatını ayrıca belirleyin.

Hedef oranla bulunan fiyatı, giderlerin tamamını karşılayan asgari fiyat gibi kullanmayın. Satış giderlerinden sonra kalan tutarı ve işletmenin toplam giderlerini de kontrol edin. Piyasadaki bir fiyatı tercih ettiğinizde ise aynı hesapları ters yönde yaparak o tutarın size bıraktığı marjı bulun.

Kategori ortalaması yerine kendi ürün kayıtlarınıza bakın

Çelik kolye, zirkon set veya bijuteri bileklik için herkese uygun bir marj yüzdesi yoktur. Aynı kategoride farklı alış fiyatları, satış fiyatları ve indirim ihtiyacı görülebilir. Önce modelin gerçekleşen net satışını ve maliyetini karşılaştırın; ardından satılan adet ile kalan stoğu inceleyin.

Ürünleri topluca değerlendirirken marj yüzdelerinin basit ortalamasını almak yanıltabilir. Dönemin toplam brüt kârını toplam net satışına bölün. Çok az satılan yüksek marjlı bir modelle satışların büyük bölümünü taşıyan bir modelin toplam sonuca katkısı farklıdır.

Ürün karmasında da aynı yaklaşımı kullanın. Yeni modeller, düzenli sattığınız ürünler ve stokta bekleyen modeller için ayırdığınız bütçeyi satış kayıtlarıyla değerlendirin. Sırf bir kategoriye yüksek marj atadığınız için o kategorinin stok payını artırmayın.

Minimum alımın bütçeye etkisini hesaplayın

Minimum sipariş miktarı, yani MOQ, alımın alt sınırıdır. Daha az ürün almak o siparişte stoğa bağlanan parayı azaltabilir. Bunun birim fiyatı değiştirip değiştirmediği ise tedarikçinin gerçek koşullarına bağlıdır; yüksek adetli alımın mutlaka daha ucuz olduğunu varsaymayın.

Sipariş öncesinde eldeki stoğu, gerçekleşen satışları, bekleyen ödemeleri ve yeniden alım ihtiyacını aynı tarihte kontrol edin. Yeni modelde satış geçmişi yoksa bu belirsizliği bütçenizde açıkça bırakın. Her satıcı için geçerli bir deneme adedi veya stokta tutulacak hafta sayısı belirlemek mümkün değildir.

Közen Bijoux’da minimum sepet tutarı KDV dâhil 1.500 TL, ürün başına minimum alım 4 adettir. Ürün fiyatları KDV hariç gösterilir. Sepetin ödeme tutarıyla ürünün maliyet kaydını karşılaştırırken bu farkı kontrol edin. Siparişler 24 saat içinde kargoya verilir; bu, müşteriye teslimat süresi değildir.

Kampanyayı toplam tutarla değerlendirin

İndirim, aynı maliyetle satılan bir ürünün brüt kârını azaltır. Kampanyanın daha fazla satış getireceği ise bir beklentidir. Planınıza kampanyalı net satış tutarını, tahmini adedi ve satış giderlerini ayrı yazın. Kampanyasız satışla karşılaştırırken her iki senaryoda da aynı maliyet kapsamını kullanın.

Kampanya bittikten sonra tahmini adet yerine gerçekleşen satışları girin. İadeleri ve ek reklam giderini de kaydedin. Satış adedi yükselse bile toplam net sonucun iyileştiğini varsaymayın. Stok azaltmak amacıyla indirim yaptıysanız kalan adedi de sonuç değerlendirmesine ekleyin.

Satış kanalının kesintisini doğru yerde gösterin

Pazaryerinin veya ödeme kuruluşunun hesabınıza gönderdiği tutar, kesinti içeriyorsa net satışla aynı olmayabilir. Satış tutarını, satış indirimi ve iadeleri, komisyonu ve diğer kesintileri ayrı alanlarda izleyin. Komisyon oranını ve hangi tutara uygulandığını kanalın güncel sözleşmesinden doğrulayın.

Kendi sitenizde de ödeme hizmeti, altyapı ve reklam giderleri bulunabilir. Sosyal medya satışlarında reklam harcaması ve sipariş takibine ayrılan zaman ayrıca değerlendirilir. Her kanalda aynı ürünün net satışını ve satış giderlerinden sonra kalan tutarı karşılaştırın; bir kanalı peşinen daha kârlı saymayın.

Tedarikçi seçimini yeniden siparişle birlikte düşünün

Güncel ürün fiyatı, paket içeriği, minimum alım ve sevk bilgisi bir sonraki siparişin hesabını etkiler. Önceki alımın koşullarını yeni siparişe otomatik taşımayın. Fatura ve ürün bilgilerini kayıtlarınızla eşleştirin; stokta bulunmayan bir modeli kesin yeniden alabilecekmiş gibi satış planı hazırlamayın.

Toptan küpe ve toptan bileklik seçeneklerini karşılaştırırken her model için ayrı maliyet kaydı açın. Katalogdaki çeşit sayısı yerine kendi müşterinizin hangi modelleri, hangi fiyattan aldığına bakın.

Hesap tablosunda hangi alanlar bulunmalı?

Ürün kodu ve kayıt tarihinden sonra alış adedi, satılan adet, kalan stok, birim stok maliyeti, net satış, satılan malın maliyeti, brüt kâr ve brüt marj sütunlarını açın. Komisyon, ödeme kesintisi, müşteriye gönderim ve diğer satış giderlerini ayrı sütunlarda tutun.

Dönem net kârını ise işletmenin bütün ilgili gelir ve gider kayıtlarıyla tamamlayın. Mağaza kirasını ürünlere bölüyorsanız bunu yönetim amaçlı gider dağılımı olarak adlandırın; ürünün alış maliyetiyle karıştırmayın. Aynı dosyada tahmini satışla gerçekleşen satışı da ayrı işaretleyin.

Fiyat kararından önce son kayıt kontrolü

Takı satışı kâr marjı hesabında önce tutarla oranı, sonra ürün maliyetiyle satış giderini kontrol edin. Maliyete eklenen yüzdeyi brüt marj sütununa yazmadığınızdan ve kampanyadan önceki fiyatı gerçekleşen satış yerine kullanmadığınızdan emin olun.

Yeni başlayan satıcı için ilk iş, her ürüne aynı oranı uygulamak yerine bu kayıt düzenini başlatmaktır. Sonraki alımlarda tahmininizle gerçekleşeni karşılaştırın. Fiyat değişikliğini, kampanyayı ve yeni ürün denemesini tarihleriyle not edin; böylece gördüğünüz farkın hangi karardan sonra oluştuğunu inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Brüt marj ile net marj arasındaki fark nedir?

Brüt marj, net satıştan satılan malın maliyeti çıkarılarak bulunan brüt kârın net satışa oranıdır. Net marj ise tüm ilgili gelirler, işletme ve finansman giderleri ile vergiler hesaba katıldıktan sonraki dönem net kârının aynı dönemin net satışlarına oranıdır. Her iki oran da yüzde olarak gösterilir.

MOQ’u düşük tutmak kârlılığı nasıl etkiler?

Daha küçük alım, o siparişte stoğa bağlanan tutarı azaltabilir. Birim fiyatın değişip değişmediğini tedarikçinin koşullarından kontrol edin. Kârlılık için alış tutarını, satış giderlerini, gerçekleşen satışları ve kalan stoğu birlikte değerlendirin; düşük minimum alım tek başına daha yüksek kâr anlamına gelmez.

Kampanya yaparken marj azalacaksa neden kampanya yapmalıyım?

Stok azaltmak veya talebi sınamak gibi bir amaçla kampanya planlayabilirsiniz. Kampanyalı net satışı, maliyeti ve ek satış giderlerini karşılaştırın; daha fazla satış olacağını kesin kabul etmeyin. Kararı, gerçekleşen satış adedi ve giderlerden sonra kalan toplam tutarla değerlendirin.